Beleggen voor beginners: zo begin je verstandig

Beleggen voelt voor veel beginners als een vak apart: koersgrafieken, vakjargon en het gevoel dat je iets mist wat anderen wel weten. In werkelijkheid draait verstandig beginnen om een paar simpele keuzes die je goed op orde hebt, voordat je ook maar één euro inlegt.

Je hoeft geen expert te zijn om te beginnen. Je moet wel weten waar je aan begint.

Wat is beleggen eigenlijk?

Beleggen betekent dat je geld inzet om mee te profiteren van de groei van bedrijven, in de hoop dat het meer waard wordt. Dat kan op verschillende manieren:

Voor vrijwel alle beginners — en eigenlijk voor de meeste ervaren beleggers ook — zijn breed gespreide ETF's of indexfondsen het verstandigste startpunt. Je hoeft geen individuele bedrijven te selecteren, geen jaarverslagen door te spitten en geen koers te voorspellen. Je koopt gewoon de markt, en laat de markt het werk doen.

Waarom eigenlijk beginnen met beleggen?

Op een spaarrekening staat je geld veilig, maar de rente houdt zelden gelijke tred met inflatie. Beleggen brengt risico met zich mee, maar biedt op lange termijn doorgaans een hoger verwacht rendement dan sparen.

De belangrijkste reden om op tijd te beginnen is niet het perfecte instapmoment of het beste aandeel. Het is tijd. Hoe langer je belegd geld de kans krijgt om te groeien, hoe meer je profiteert van rendement op eerder behaald rendement. Wachten met beginnen kost daardoor vaak meer dan mensen denken, ook al voelt uitstel voorzichtig.

Voordat je begint: is je basis op orde?

Beleggen is pas verstandig wanneer je financiële fundament stevig genoeg is. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) adviseert consumenten om alleen te beleggen met geld dat ze niet direct nodig hebben en om te denken in een termijn van minimaal drie tot vijf jaar.

Loop voordat je start deze punten na:

• Heb je een buffer? Nibud hanteert als vuistregel minimaal drie maanden vaste lasten als noodbuffer, oplopend tot zes maanden als je een wisselend inkomen hebt of zzp'er bent. Zet die buffer op een direct opneembare spaarrekening, niet in beleggingen.
• Heb je geen duur consumptief krediet? Rente op een lening of doorlopend krediet is vaak hoger dan wat je met beleggen verwacht te verdienen. Los dat eerst af.
• Kun je het geld langere tijd missen? Beleggen past bij geld dat je pas over jaren nodig hebt, niet bij je vakantiegeld voor komende zomer.
• Kun je een koersdaling ook emotioneel verdragen? Niet alleen financieel, maar ook 's nachts.

Voldoe je hier nog niet aan, dan is dat geen reden om beleggen af te schrijven. Het betekent alleen dat je eerst je basis op orde brengt, voordat je serieus instapt.

Risico hoort bij beleggen

Beleggen is nooit zonder risico, en dat is precies waarom het gemiddeld een hoger verwacht rendement biedt dan sparen. De AFM hanteert hierbij een simpele vuistregel: hoe hoger het voorgespiegelde rendement, hoe groter het risico dat erbij hoort. Beloftes van snelle, hoge en zekere winsten zijn een waarschuwingssignaal, geen kans.

Reken er daarnaast op dat de waarde van je beleggingen tussentijds flink kan dalen, soms tientallen procenten in korte tijd. Dat hoort bij het spel. Het is ook precies waarom de eerder genoemde buffer en horizon zo belangrijk zijn: ze zorgen dat je een tijdelijke daling kunt uitzitten in plaats van gedwongen te verkopen op het slechtste moment.

Waarom losse aandelen zo lastig zijn

Een los aandeel kopen voelt spannender dan een ETF. Je kiest een bedrijf waar je in gelooft en hoopt dat de koers stijgt. Het probleem is dat je daarmee eigenlijk maar één ding probeert te doen: de markt verslaan.

Om met losse aandelen structureel beter te presteren dan een brede index, moet je keer op keer bedrijven selecteren die het beter gaan doen dan duizenden andere beursgenoteerde bedrijven, en dat ook nog eens eerder weten dan de rest van de markt. Elke koers verwerkt namelijk al voortdurend het nieuws, de verwachtingen en de winstcijfers die op dat moment bekend zijn. Om te winnen moet je niet alleen een goed bedrijf uitkiezen, maar een bedrijf dat het beter doet dan wat de markt al had ingeprijsd.

Dat is zelfs voor beroepsbeleggers met teams analisten, marktdata en jarenlange ervaring bijzonder moeilijk.

Als de meerderheid van de professionals er niet in slaagt de markt te verslaan, is de kans klein dat een beginnende particuliere belegger dat structureel wel lukt. Dat is geen kwestie van te weinig kennis of te weinig tijd besteden aan research. Het is een statistisch gegeven: naarmate meer mensen dezelfde informatie hebben, wordt het steeds moeilijker om die informatie sneller of beter te benutten dan de rest van de markt.

De praktische conclusie: koop gewoon de markt. In plaats van te proberen de volgende winnaar te vinden, koop je met een brede ETF in feite alle winnaars én verliezers tegelijk, in verhouding tot hun grootte. Je hoeft dan niet te gokken welk bedrijf het gaat maken. Je profiteert automatisch mee met de bedrijven die het wél goed doen, zonder het risico dat je je vermogen op de verkeerde had ingezet.

Dat betekent niet dat losse aandelen verboden terrein zijn. Wie het leuk vindt om een klein deel van zijn portefeuille in individuele bedrijven te steken, kan dat doen als bewuste keuze naast een kernpositie in brede ETF's. Laat het dan wel een klein deel blijven, en niet de basis van je vermogensopbouw.

Kies een aanpak die bij je past

Voor de meeste beginners is een simpele, breed gespreide aanpak in ETF's verstandiger dan het najagen van het volgende populaire aandeel.

Breed spreiden met ETF's. Beleg niet alles in één bedrijf, sector of land. Een wereldwijd gespreide ETF of indexfonds koopt in één keer honderden tot duizenden bedrijven en verkleint zo het risico dat één tegenvaller je hele portefeuille raakt.

Periodiek inleggen. In plaats van te wachten op het perfecte instapmoment, leg je maandelijks een vast bedrag in dezelfde ETF in. Zo koop je vanzelf zowel op hogere als lagere koersen, en hoef je niet elke maand opnieuw een beslissing te nemen.

Kies een aanbieder met een vergunning. Controleer of de broker of bank waarmee je belegt, geregistreerd staat bij de AFM of onder toezicht staat van De Nederlandsche Bank. Dat is geen garantie tegen verlies, maar wel een basisvoorwaarde.

Let goed op de kosten

Beleggen is niet gratis, en kosten werken jarenlang door in je rendement. Let onder meer op:

• de lopende kosten van een fonds of ETF (vaak uitgedrukt als TER, total expense ratio);
• transactiekosten per aankoop of verkoop;
• eventuele bewaarloon- of servicekosten van je broker.

Een verschil van slechts één procentpunt aan jaarlijkse kosten lijkt klein, maar kan over enkele decennia oplopen tot tienduizenden euro's minder eindvermogen. Vergelijk daarom altijd de totale kosten voordat je een aanbieder of product kiest, niet alleen de instapkosten.

In zes stappen praktisch beginnen

1. Zorg dat je buffer op orde is en dat je geen duur consumptief krediet meesleept.
2. Bepaal je horizon en doel. Bouw je vermogen op voor je pensioen, een aanvulling op later, of gewoon voor de lange termijn?
3. Kies een broker met een vergunning en vergelijk de kosten van meerdere aanbieders.
4. Kies een brede, wereldwijd gespreide ETF als kern van je portefeuille. Probeer niet zelf de volgende winnende aandelen te selecteren: koop de markt in zijn geheel.
5. Automatiseer een vast maandbedrag dat je ook in mindere maanden kunt volhouden.
6. Kijk niet dagelijks naar je portefeuille. Beoordeel je plan hooguit een paar keer per jaar en pas het alleen aan wanneer je situatie echt verandert.

Veelgemaakte beginnersfouten

• Beleggen met geld dat je op korte termijn nodig hebt. Daarmee wordt beleggen gokken in plaats van vermogen opbouwen.
• Alles in één aandeel of trend stoppen omdat het net goed presteert.
• Denken dat je zelf wel de volgende winnaar kunt uitkiezen. Zelfs de meerderheid van de professionele fondsbeheerders slaagt daar op de lange termijn niet in. Een brede ETF is dan doorgaans de verstandigere keuze dan losse aandelen.
• Verkopen in paniek na een daling, waardoor een tijdelijk verlies definitief wordt.
• Kosten en kleine lettertjes overslaan bij het kiezen van een product of aanbieder.
• Blindelings finfluencers volgen. Op sociale media delen veel mensen beleggingstips zonder vergunning om persoonlijk advies te geven. Vorm altijd je eigen afgewogen beeld.

Klein beginnen is nog steeds beginnen

Je hoeft niet te wachten tot je alles perfect begrijpt of tot je een groot bedrag hebt. Een klein, vast maandbedrag waarmee je jarenlang doorgaat, is waardevoller dan een ambitieus plan waar je na een paar maanden weer mee stopt.

Zorg dat je basis op orde is, kies een simpele en gespreide aanpak, houd de kosten laag en geef het de tijd. Probeer niet slimmer te zijn dan de markt: koop de markt gewoon, via een brede ETF, en laat tijd de rest doen.

Disclaimer: dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en is geen persoonlijk financieel advies of beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee. Je kunt een deel van je inleg verliezen. Historische rendementen en marktontwikkelingen bieden geen garantie voor de toekomst.